Hal komisyoncusu ya da tüccarı e-Fatura keserken karşısına alışık olmadığı seçenekler çıkar: senaryo olarak "HKS", fatura tipi olarak "KOMİSYONCU", e-Arşivde "HKSSATIS". Yanlış seçim faturanın reddedilmesine ya da "künye numarası alanı boş bırakılamaz" gibi uyarılara yol açar. Bu rehberde hal faturasındaki senaryo ve tip seçimini sade bir dille anlatıyoruz.
Bu sayfa Gelir İdaresi Başkanlığı'nın UBL-TR kod listelerine ve 19/12/2019 tarihli komisyoncu ve tüccarların e-belge uygulamalarına geçişi duyurusuna dayanır, bilgilendirme amaçlıdır. Kod listeleri zaman zaman güncellenir; kendi durumunuz için entegratörünüzü ve mali müşavirinizi esas alın. Son güncelleme: Ekim 2026.
Senaryo ve fatura tipi ne demek?
Bir e-Faturada iki ayrı bilgi bulunur:
- Senaryo (profil): Faturanın hangi süreçle gönderildiği. Temel fatura, ticari fatura, e-Arşiv, kamu, ihracat gibi. GİB kod listesinde HKS senaryosu "Hal Kayıt Sistemi Fatura süreci" olarak tanımlıdır.
- Fatura tipi: Faturanın düzenlenme amacı. Satış, iade, tevkifat, istisna gibi. Kod listesinde KOMISYONCU tipi "Hal Kayıt Sistemi kapsamındaki satışlar" için tanımlıdır.
Gelir İdaresi'nin 19/12/2019 tarihli duyurusu da hal kapsamındaki komisyoncu ve tüccarlar için belgenin senaryosunun "HAL" (kod listesinde HKS), tipinin ise mükellefin durumuna göre "KOMİSYON" ya da "SATIŞ" olacağını belirtir.
Hangi durumda hangi seçim?
İlk belirleyici, alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığıdır:
- Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa e-Fatura kesilir; hal kapsamındaki satışta senaryo HKS seçilir.
- Alıcı e-Fatura kullanıcısı değilse e-Arşiv Fatura kesilir. GİB'in UBL-TR 1.2.1 kod listesinde hal için ayrıca HKSSATIS ve HKSKOMISYONCU tip kodları bulunur; e-Arşiv tarafında hal satışını işaretlemek için kullanılabilir.
- Alıcı kamu kurumuysa kamu senaryosu (KAMU) kullanılır.
Tipin satış mı komisyoncu mu olacağı, işlemin türüne ve kullandığınız entegratörün kurallarına göre değişir. Entegratörler bu seçenekleri kendi ekranlarında farklı adlarla gösterebilir; emin değilseniz entegratörünüzün kılavuzuna ve mali müşavirinize danışın.
Komisyoncu faturası ile tüccar faturasının farkı
Duyuruya göre komisyoncu, malın toptan satışı için kendi adına ama başkası (üretici) hesabına, komisyonla çalışan; tüccar ise kendi adına ve kendi hesabına çalışandır. Bu fark faturaya da yansır:
- Komisyoncu üreticinin malını onun hesabına satar; komisyon, navlun, hammaliye ve rüsum gibi kalemler bu satışın hesabında yer alır.
- Tüccar faturası kendi malının satışıdır; normal satış faturası gibi düzenlenir, ama hal senaryosuyla ve künye numarasıyla.
Satışın komisyon, rüsum ve üreticiye kalan dökümünü hal komisyonu hesaplama aracında görebilirsiniz. Komisyoncu ve tüccar sıfatlarının HKS'deki farkını HKS sıfat işlem tablosu rehberinde anlattık.
Künye numarası her satırda
Duyuruya göre hal kapsamında düzenlenen e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-İrsaliye belgelerinde, ilgili alana HKS bildirimi sonucu üretilen 19 karakterli künye numarası girilir. Künye alanı boş bırakılırsa fatura programları "künye numarası alanı boş bırakılamaz" uyarısı verir. Künyenin nasıl alındığını künye numarası nedir rehberinde bulabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Hal kapsamındaki satışı hal senaryosu dışında kesmek: Künye alanı olmayan bir senaryo seçilir.
- Alıcının e-Fatura kullanıcısı olup olmadığına bakmadan kesmek: e-Fatura kullanıcısına e-Arşiv, e-Arşiv alıcısına e-Fatura kesilmeye çalışılır.
- Künye numarasını eksik ya da yanlış yazmak: 19 karakterden farklı ya da başka bir malın künyesi yazılır.
EfeHal'de senaryo ve tip seçimi
EfeHal'de bu seçimleri siz yapmazsınız:
- Fatura kesilirken alıcının e-Fatura mükellefiyeti sorgulanır; mükellefse e-Fatura, değilse e-Arşiv kesilir.
- Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa senaryo HKS olur; alıcı kamu kurumuysa KAMU senaryosu seçilir.
- Faturada künyeli ürün yoksa hal senaryosu yerine normal fatura kesilir.
- Künye numaraları satış kaydından faturaya kendiliğinden yazılır.
- Komisyon, rüsum, navlun, hammaliye ve stopaj işletme ayarlarınıza göre hesaplanır.
Ayrıntılar için HKS irsaliye ve fatura sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
HKS fatura tipi nedir?
Hal Kayıt Sistemi kapsamındaki satışlar için kullanılan e-Fatura senaryo ve tip seçimidir. GİB kod listesinde senaryo olarak HKS ("Hal Kayıt Sistemi Fatura süreci"), tip olarak KOMISYONCU ("Hal Kayıt Sistemi kapsamındaki satışlar") tanımlıdır.
Fatura senaryosu HKS ne demek?
Faturanın Hal Kayıt Sistemi fatura süreciyle gönderildiğini gösterir. Hal kapsamındaki komisyoncu ve tüccarların e-Fatura kullanıcısı alıcılara kestiği faturalarda kullanılır.
Alıcı e-Fatura kullanıcısı değilse ne kesilir?
e-Arşiv Fatura. GİB kod listesinde hal için HKSSATIS ve HKSKOMISYONCU tip kodları da bulunur; e-Arşiv tarafında hal satışını işaretlemek için kullanılabilir.
Hal faturasında künye numarası zorunlu mu?
Gelir İdaresi'nin duyurusuna göre hal kapsamında düzenlenen e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye belgelerinde 19 karakterli künye numarası ilgili alana girilir.